Beweegrichtlijnen

Het kan je niet ontgaan zijn: deze week zijn de nieuwe Beweegrichtlijnen van de Gezondheidsraad gepresenteerd. Het advies in een notendop: bewegen is goed, méér bewegen is beter. Concreet komt het neer op:

• Doe minstens 150 minuten per week (5x per week 30 minuten) aan matig intensieve inspanning, zoals wandelen en fietsen, verspreid over diverse dagen. Langer, vaker en/of intensiever bewegen geeft extra gezondheidsvoordeel.
• Doe minstens tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten, voor ouderen gecombineerd met balansoefeningen.
• En: voorkom veel stilzitten.

Ook voor kinderen tot 18 jaar is er een nieuwe richtlijn. Die komt overeen met die van de volwassenen, maar is vooral meer en langer bewegen. Dagelijks een uur bewegen en daarnaast 3x per week spier en botversterkende activiteiten.

Ook in het nieuws deze week: Prinses Alexia gaat naar de brugklas. Zij gaat net als haar zus Amalia op de fiets naar school en fietst dan maar liefst 11 kilometer heen en ook weer terug.

Dat is nog eens wat anders dan de meeste stadskinderen in Utrecht. De afstanden zijn fors kleiner (meestal tot 6 kilometer, bijvoorbeeld vanuit Overvecht naar het Leidsche Rijn college). Waarom dan toch een abonnement op de bus? Het is vaak heel druk in de stad, op de weg en ook op de fietspaden. Ouders zijn bang voor verkeersongevallen. Veilig verkeer Nederland adviseert de ouders om samen met hun kind een aantal keer de route te fietsen. Maar ja, die voorbeeldfunctie voelt ook voor hen als een heel grote opgave. Vaak zijn de ouders ook de eersten om voor een boodschapje de auto te pakken, naar het centrum te gaan met de bus en is sporten zeker niet altijd een vaste bezigheid in het gezin. En dan het Nederlandse weer: natuurlijk vinden ze het zielig als hun kind door de regen moet.

Maar die bus: komt ie op tijd? Pas je er wel bij? Op een warme dag zielig want puffen en zweten, datzelfde geldt op een koude winterse dag als de verwarming in de bus aangaat en iedereen met dikke winterjassen erin staat. Hoe fijn is het dan dat je zelf kunt bepalen hoe laat je aankomt en vertrekt? En lekker met frisse moed aan je schooldag kan beginnen in plaats van met hoofdpijn door de busrit. In de stad win je er eigenlijk altijd nog tijd mee, met de fiets ben je sneller op school (en kun je dus langer in je bed blijven liggen, het belangrijkste argument voor een puber waarschijnlijk).

Vind je dat ik het negatief zie? Ben ik gekleurd door mijn ervaringen op het spreekuur? Dat is niet zo: op dit moment voldoet zo’n 28% van de kinderen tussen 12 en 18 jaar aan de nieuwe beweegnorm. Dat is minder dan een derde van de tieners. Je kunt je dus voorstellen dat alleen al door fietsen naar school dit percentage zal groeien. Tandje erbij, allemaal!

Slenteren

Opgetogen zijn ze, de clienten die op het spreekuur komen met de boodschap dat ze in de krant hebben gelezen dat slenteren beter is voor de gezondheid dan sporten. Huh?! Als fanatiek sporter en wetenschapper wil ik hier wel meer over weten. Er zit vast een langer verhaal aan vast.
Als ik naar het nieuwsbericht kijk, ben ik niet verbaasd te lezen dat het bericht van een van de onderzoekers van de Universiteit van Maastricht komt. Aan deze universiteit heb ik zelf de opleiding Gezondheidswetenschappen gedaan. Op de afdeling Humane Biologie heb ik mijn afstudeerscriptie geschreven en een bijbaantje gehad als dietist bij de vele voedingsonderzoeken die er worden gedaan. Tijdens mijn studie had ik vaak college van professor Klaas Westerterp. Hij vertelde toen ook al (ruim 10 jaar geleden) dat hardlopen nutteloos was. Om zijn minachting kracht bij te zetten noemde hij het sukkeldraven.

Wat hij bedoelde was het volgende: als je een uur hardloopt of op andere wijze intensief sport, dan zijn er vaak andere momenten waarop (met name) mensen die niet gewend zijn te sporten deze inspanning compenseren. Door vaker te gaan zitten, door minder de trap te nemen, door op een ander moment van die dag de auto te nemen in plaats van te lopen of fietsen. Dit alles met de gedachte: ‘ik heb toch al gesport vandaag’.  En daardoor beweeg je uiteindelijk door te sporten minder dan wanneer je niet had gesport.

In het artikel over slenteren versus sporten, lees ik min of meer hetzelfde. Wat de onderzoeker stelt is dat laagintensief, alledaags bewegen, zoals staan, slenteren, wandelen en fietsen, een veel positiever effect heeft op risicofactoren voor suikerziekte en hart- en vaatziekten dan één uur per dag sporten, met als voorwaarde dat het calorieverbruik bij beide vormen ongeveer aan elkaar gelijk is.

En nou net dat laatste zinnetje, die voorwaarde, is enorm van belang. Want als ik 10 km ga hardlopen dan doe ik daar iets minder dan een uur over. Ik verbrand er ongeveer 600 calorieen mee. Als ik diezelfde hoeveelheid calorieen wil verbranden door laagintensief te bewegen, dan ben ik zo’n 4 uur aan het slenteren.

De boodschap van de onderzoeker is dat de beweegnorm van dagelijks 30 minuten matig intensief bewegen of sporten niet voor iedereen een goed advies is. Hij zegt daarover: "De zogenoemde beweegnorm, iedere dag minimaal een half uur sporten, blijkt onjuist. Niet iedereen kan of wil sporten, waardoor veel mensen het advies ook niet opvolgen. En wie dat wel doet, heeft er niet altijd baat bij, want wie dagelijks een half uur sport, houdt nog 23,5 uur over om te zitten."

Als ik de conclusie van het onderzoek zou mogen vertalen, dan zou ik zeggen dat dagelijks veel en lang bewegen een goede bijdrage levert aan de gezondheid, op welk inspanningsniveau dan ook. Maar dat zou geen enkele krantenkop hebben gehaald. Het klinkt niet eens als een nieuwtje.