Leuk

'Het moet wel leuk blijven' is een van de uitspraken die ik heel vaak hoor op het spreekuur. We herkennen die uitspraak denk ik allemaal wel. We hebben het zelf misschien ook allemaal weleens uitgesproken. Tijd om er dieper op in te gaan.

 

Diabetes, of toch niet?

Deze week werd het gezegd door een 67-jarige man met verhoogde bloedsuikers. Een pre-diabeet, zoals we dat dan noemen. Met andere woorden, de persoon staat op een soort kantelpunt. Als je op zo’n moment je leefstijl verandert; gezonder eten, minder snoepen, minder alcohol en meer bewegen, dan kun je voorkomen dat je diabetes krijgt. Als je je huidige leefstijl voortzet, dan ontwikkel je diabetes. Kortom, een perfecte timing om in te grijpen.

Hij vertelde dat hij een stevige drinker is. En dat hij zo’n 750 gram kaas per week eet. Dat is een kleine 3000 calorieën per week alleen aan kaas. Ik legde uit dat de aanbevolen hoeveelheid kaas per week 280 gram is. Het zou hem enorm helpen als hij de hoeveelheid kaas zou kunnen halveren. Als je een paar kilo afvalt, verbeteren je bloedsuikers. En toen zei hij dus: “maar het moet wel leuk blijven.”

 
 
Slachtoffer(rol)

Wordt je leven écht minder leuk als je minder kaas eet? Dat is natuurlijk de vraag. Ik denk dat als je het gevoel krijgt dat je iets afgenomen wordt, dat dat zeker het geval is. Neem je een slachtofferrol aan, dan kun je daar in blijven zwelgen. Maar als je het gevoel hebt dat je het heft in eigen hand neemt en jezelf een schouderklopje geeft omdat je nu eigenhandig je gezondheid verbetert, (want hallo! je voorkomt hiermee dat je diabetes krijgt, megaprestatie!) dan denk ik dat je kwaliteit van leven juist verbetert.
 

Hoe je eigen effectiviteit inschat, beoordeelt en inzet, is hierbij dus enorm van belang. De manier waarop je jezelf ziet en je eigen kracht erkent en daar (hopelijk) ook nog eens plezier in krijgt is essentieel. Ik las een artikel over een onderzoek naar glimlachen tijdens inspanning Can Smiling While Exercising Improve Performance? Als fanatiek sporter en sportdiëtist vond ik dat erg leuk om te lezen. En eigenlijk ook heel herkenbaar. Want sporten is ook een voorbeeld van je grenzen verleggen, doorzetten, pijn en vermoeidheid ervaren.

Held

Sporten laat zich omschrijven als het leveren van zware lichamelijke inspanning, vrijwillig opwerpen van hindernissen en obstakels die het lastig maken het doel te bereiken, vrijwillig afzien, pijn lijden en risico’s nemen, veel inspanning leveren tegen geen of weinig materiële vergoeding. Situaties opzoeken die makkelijk tot negatieve emoties leiden: teleurstelling, boosheid, verdriet, angst, onzekerheid. Dat klinkt vreselijk, maar toch is het leuk. Je doet het keer op keer weer. En inderdaad, ook geregeld met een glimlach. De conclusie van de onderzoekers was dat de hele tijd lachen tijdens inspanning veel moeite kost en het ook niet meer oprecht is. Als je af en toe glimlacht en het helemaal oprecht, van binnen uit doet, dan helpt het je om je prestaties te verbeteren.

 Wees niet het slachtoffer maar de held in jouw verhaal. Met een glimlach op je gezicht.

Kaas

Op een zaterdagmiddag even de stad in lopen en dan inkopen gaan doen bij een kazenspeciaalzaak, heerlijk! Mijn favoriete kaaswinkel in de stad (De Kazerij, op de Twijnstraat) is van plafond tot vloer gevuld is met de heerlijkste kazen.

In de New York Times lees ik een artikel over hoe zout, suiker en vet in voedsel kan leiden tot overeten: waarom kun je na 1 stukje/ portie/ hap niet meer stoppen? Kaas is daar zo’n voorbeeld van. In het artikel wordt verteld dat de kaasconsumptie in Amerika is verdrievoudigd sinds de jaren ’70. En dat kaas steeds vaker als ingrediënt wordt gebruikt. Niet alleen op de pizza zit kaas, maar de korst van pizza wordt ingespoten met kaas, op heel veel gerechten kun je gesmolten kaas bestellen (over tonijn op een broodje: tuna-melt, en over patat: cheese-fries), en kaas wordt toegevoegd aan chips, crackers en koekjes. De auteur van het artikel beschrijft hoe het eetpatroon van Amerikanen wordt beïnvloed door de voedselindustrie. Zij doen dat door voedsel te creëren dat hoge concentraties vet, suiker of zout heeft. Want onze voedselkeuze is van nature gebaseerd op en wordt beïnvloed door voedingswaarde. Hoe meer voedingswaarde, des te aantrekkelijker/ lekkerder wordt het eten ervaren.  Dit wordt energie-smaak conditionering genoemd. Als je ver terug gaat in de tijd, is dit een natuurlijk overlevingsmechanisme in mens en dier. Want als er niet veel te eten is, dan is het wel zo slim om iets te eten dat veel voedingswaarde heeft. Dan kun je er een tijdje mee vooruit. Vandaar dat onze voorkeur uitgaat naar voedsel met veel calorieën.

Kaas eten dat kunnen we ook in Nederland wel. In cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek lees ik dat de kaasconsumptie in de jaren ’50 van de vorige eeuw nog 14 gram per dag was, nu is dat 49 gram per dag. Dat is ruim 3x zo veel. De manier waarop we kaas eten is ook veranderd. We eten vaker kaas als tussendoortje, we kiezen vaker voor buitenlandse kazen en gebruiken steeds meer verse kaas en geitenkaas. Daarnaast gebruiken we meer kaas bij de warme maaltijd.

Dat laatste merk ik ook op het spreekuur. Kaas is wordt toegevoegd aan pastamaaltijden, op pizza, in salades, in tosti’s, in stamppotten, wordt tijdens het borrelen gebruikt en vaak ook tijdens het koken wordt er kaas gegeten. Ook een bekende die ik vaak hoor: tijdens het afsnijden van een plak kaas voor op de boterham wordt er ook vaak een extra plakje in de mond gestopt.

Dat de kaasconsumptie is gestegen in de loop der jaren en dat ook het aantal mensen met overgewicht stijgt, is niet verwonderlijk. Kaas is namelijk een grote bron van vet. Let wel, verborgen vet. Want als je het hebt over vet eten, dan denken mensen op het spreekuur eigenlijk nooit op de eerste plaats aan kaas. Ik vertelde hierboven al dat de huidige consumptie van kaas nu 49 gram per dag is. De aanbeveling is 30 gram per dag, en bij voorkeur een magere soort (20+ of 30+).

Hoe pas je dan zo’n bezoek en de aankopen in een kaas speciaalzaak op een goede manier tóch in je leven? Door het te gebruiken als vleesvervanger, door er niet te veel van te eten en door dit niet al te vaak te doen. Bovendien houd je het dan ook echt speciaal.