#Schnitzelgate

Vorige week hoorde ik op het NOS journaal een vreemd nieuwtje: de Duitse minister van landbouw wil dat vegetarische producten andere namen krijgen. Hij vindt het ‘verkeerd en verwarrend’ om een vegetarische schnitzel een schnitzel te noemen. Hij vindt dat dit vleesnamen zijn. En dat er andere namen voor de vegetarische producten moeten komen.

Ik vind het maar raar non-nieuws. Ik ben even heel verontwaardigd (want zelf vegetariër) en vergeet het daarna ook snel weer. Totdat op dinsdag 3 januari in het NOS journaal het volgende nieuws komt: Fabrikanten van vleesvervangers mogen als het aan de VVD ligt niet de indruk wekken dat er vlees in hun producten zit. De VVD vindt benamingen als vegetarische worstenbroodjes, vegetarische schnitzels en vegetarische curryworst misleidend. "Als er worstenbroodje staat, moet er ook iets van worst in zitten", zegt VVD-Kamerlid Lodders. Hij is het dus eens met de Duitse minister Schmidt.

Het moet niet gekker worden, denk ik nog en blijkbaar ben ik niet de enige die dat denkt. Op Social Media barst vlak daarna een discussie los, vol ironische grappen, lolletjes en hilariteit, uitmondend in #Schnitzelgate.

Een greep uit de reacties die iedereen postte:

• 50% van de bevolking heeft overgewicht. VVD wil geen maatregelen tegen toegevoegde suikers maar wel tegen vegaschnitzel #schnitzelgate
• Quote NOS: De consument mag niet misleid worden door schnitzels of worstenbroodjes van nepvlees, vindt de VVD. Reactie: want we zijn allemaal misleid #nouja
• De VVD heeft er veel voor over om verkoop van klimaat-/milieu-/diervriendelijk voedsel te saboteren. Zoveel dat ze zichzelf voor gek zetten.
• In gespannen afwachting van aanvalsplan VVD tegen dropveter, slavink, kokosmelk, vleestomaat, pindakaas en alcoholvrij bier #schnitzelgate
• Gestampte muisjes, katjesdrop, hotdogs, Kinder Ei, lippenboter, krabpaal…
• In Turks fruit zitten helemaal geen Turken. En geen fruit.
• In Boerenjongens zitten geen jongens. En geen boeren.
• Wat een misleiding... Heb een pot zilveruitjes gekocht. Blijkt er helemaal geen zilver in te zitten @VVD Nieuwe naam nu? #schnitzelgate
• Toch wel een beetje opgelucht over de ingredienten van Apekoppen snoepjes.... #schnitzelgate

Eerder schreef ik over verpakkingen van voedsel naar aanleiding van het uitreiken van het Gouden Windei  voor het meest misleidende product van 2016. En in 2013 ontstond er een schandaal rondom paardenvlees dat verkocht was als rundvlees. Dat schandaal vond plaats in een groot deel van Europa. Het vlees zat in hamburgers, kant-en-klaarmaaltijden en andere levensmiddelen. Vele maaltijden werden, nadat de fraude aan het licht kwam, uit de schappen van supermarkten gehaald. In zeker 17 Europese landen werd verdacht vlees gemeld. Ook in Nederland is daar iemand voor vervolgd.

 

Ik denk dat het zeker goed is als de voedselindustrie op de vingers wordt getikt als het gaat om voedselfraude, misleiding, onjuistheden en het verkeerd informeren van de consument. Ik weet alleen zeker dat dat met vegetarische producten niet het geval is. Daar kiezen consumenten zelf bewust voor. Maar een leuke eerste januari week was het wel.

Een koe is een milieuvervuiler?

Eerder schreef ik al over hoe je verantwoord, milieuvriendelijk en duurzaam kip kunt eten. En hoe het leven van een kip er vervolgens uit ziet. Deze keer gaat mijn verhaal over de koe.

Ik leer dat een koe hetzelfde broeikaseffect geeft als een middenklasse auto. En omdat het uit milieu oogpunt wel goed is om broeikaseffect te verminderen of tegen te gaan, wordt er stilgestaan bij hoe (snel) die koe kan groeien, en op welke manier die gehouden en gevoed moet worden zodat wij mensen wel vlees kunnen eten.  Ik schreef vorige week al dat we wereldwijd 2x zoveel vlees eten in vergelijking met 50 jaar geleden. Maar dat aantal is nog steeds groeiend. In ontwikkelingslanden en in China is men meer vlees gaan eten in de loop van de jaren. Was dat in 1960 nog 4 kg per persoon per jaar, nu is dat 55 kg per persoon per jaar. Toenemende welvaart betekent een grotere vleesconsumptie. In Nederland eten we 84 kg vlees per jaar en in Amerika 120 kg.

 

Maar hoe kan die koe nou vervuilend zijn? Een derde van het wereldoppervlak wordt op dit moment gebruikt voor dieren die we eten of melken. Dat is 70% méér dan 100 jaar geleden. 1 koe eet 50 kg gras per dag en groeit daarmee 1 kg aan spierweefsel (vlees). De magen van de koe vormen methaan en dat is een broeikasgas. Dit is wel 500 liter per koe per dag. Daarom kan gezegd worden dat een koe net zo vervuilend is als een middenklasse auto. 10% van alle broeikasgas uitstoot komt van koeien.

 

Als koeien minder gras eten, dan stoten ze minder methaan uit. In Amerika eten koeien een mix van gras en mais. Ze eten het eerste jaar gras en lopen buiten. Daarna komen ze in een mesterij waar ze in 6 maanden 300 kg aankomen. In Amerika krijgen ze naast mais ook eiwit, vet en een glucose-fructosestroop (bijproduct van de mais), antibiotica en groeihormoon. In Europa is dat niet zo. Door mais te geven aan de koe is er 50% minder methaan uitstoot. En zijn  de koeien binnen een kortere tijd op ‘marktgewicht’ voor de slacht: 2x zoveel gewichtstoename dan wanneer een koe met gras wordt gevoed.

Wereldwijd is het dieet van de koe verschillend en afhankelijk van de beschikbare grondstoffen. In Zuid-Amerika eten koeien vooral soja. Dat leidt tot sterke ontbossing. Een ramp voor de prachtige en rijke natuur daar.

 

Is het niet raar dat we zoveel gewassen kweken om koeien te voeden als we dat zelf zouden kunnen eten? Uiteindelijk kost het ons olie, machines, pesticiden, bemesting, water voor de planten water voor de dieren die van de gewassen leven. Argentijns platteland wordt verwoest zodat er soja kan groeien om dieren in de bio-industrie in Europa mee te voeden. Wereldwijd is veeteelt even vervuilend als alle openbaar vervoer ter wereld. Alle auto’s treinen, boten en vliegtuigen bij elkaar.

 

Hoe eet je dan verantwoord vlees? Ik ga weer dezelfde conclusie trekken als vorige week: vooral door het minder te eten en door het minder vaak te eten. Dat betekent in Nederland van de gemiddeld 230 gram per dag terug naar 100 gram per dag.

Ethisch verantwoord vlees eten

Eind november kijk ik op NPO2 een documentaire die heet Vlees, wat kost het ons? De vraag die hierin centraal staat is hoe je als consument het best kan kiezen voor vlees: waar moet het vandaan komen, hoe moet het ‘geproduceerd’ worden, met welk voer moet het dier gevoed zijn? Wanneer ben je een ethical carnivore?

 

De getallen die worden genoemd over vlees en de vleesindustrie doen me duizelen. Wereldwijd is de vleesconsumptie de afgelopen 50 jaar verdubbeld. We eten samen 65 miljard dieren per jaar en dit aantal zal naar verwachting opnieuw verdubbelen. Het gaat dan om 300 miljoen runderen, 1,4 miljard varkens, 1 miljard schapen en geiten, 5 miljoen paarden, 2 miljoen kamelen, 3,5 miljard eenden en kalkoenen, 60 miljard kippen. Gemiddeld eten we dan per persoon 9 dieren per jaar. In Nederland in 2012 aten we 84 kg vlees per persoon.

 

Bij inzoomen op de consumptie van kip, kun je zien dat we daarvan wel 5x zoveel zijn gaan eten in vergelijking met 50 jaar geleden. Dat komt vooral doordat het goedkoop is en doordat het heel veel wordt gebruikt in de fastfood industrie. Als we dat zo ontzettend veel meer zijn gaan eten, hoe komt het dan dat als je door een landschap rijdt, je hooguit koeien of schapen in de wei ziet staan en zelden kippen? Dat komt doordat de kippen worden gehouden in enorme schuren.

 

Op 1 boerderij worden er jaar 5.5-6 miljoen kippen gehuisvest tot aan hun slacht. In Nederland eten we 6.5 miljoen kilo kip per week met z’n allen. Een kip leeft ongeveer 5-6 weken in zo’n schuur en in die tijd wordt een kuikentje van 50 gram vetgemest tot een vleeshomp van ruim 2 kilo. Deze snelle groei zorgt voor veel welzijnsproblemen (de plofkip). Als je dat vergelijkt met 60 jaar geleden dan kun je spreken over een dubbele verdubbeling: twice the size in half the time. In 2010 werden er in Nederland 465 miljoen vleeskuikens geslacht. Op elk moment leven er in Nederland dan ook ruim 44 miljoen vleeskuikens, verspreid over zo’n 680 pluimveebedrijven.

 

Om te kunnen bepalen hoezeer je dan ethisch verantwoord vlees, of in dit geval: kip, kunt eten, is er een manier bedacht om te bepalen wat de meest efficiënte manier is om vlees te produceren. Welk manier heeft het minst effect op ons milieu (environmental impact)? Daarbij wordt gekeken naar de levenscyclus analyse. Als het gaat om de hoeveelheid voer die een kip eet, naar huisvesting en huisvestingsduur, naar verlichting, verwarming, vervoer en slacht dan is de kip in de schuur, de plofkip, het meest energie-efficiënt en daarmee het meest groene vlees.

 

Maar of dat nu de meest diervriendelijke manier is, daar wordt in deze analyse niet naar gekeken. De Stichting Wakker dier vat het leven van een plofkip op deze manier samen: Plofkip is een gangbaar vleeskuiken dat voldoet aan de Europese minimum wetgeving. Dat betekent dat het:

•met 20 kuikens op één vierkante meter leeft;

•al na 42 dagen wordt geslacht;

•na 42 dagen al ruim twee kilo weegt;

•nooit naar buiten mag;

•in meer dan de helft van de gevallen kreupel is door voetzweren, brandhakken en gewrichtspijn;

•gemiddeld drie dagdoseringen antibiotica krijgt in haar korte leven

 

Terugkomend op de getallen waarmee ik begon, zit denk ik de oplossing in het vinden van ethisch verantwoord vlees in de hoeveelheid. Want 84 kg vlees per persoon per jaar is 230 gram per dag. Dat is de dubbele hoeveelheid van wat we nodig hebben.

 

Volgende week in mijn blog meer hierover, dan ingezoomd op de koe.