Zoetbehoefte

Misschien herken je het: net klaar met eten en vrijwel meteen krijg je zin in iets zoets. Hoe kan dat nou? En hoe kom je ervan af?

 

Gewoonte

Wij mensen houden van gewoontes. Dingen die je ouders je als kind hebben aangeleerd of die je jezelf hebt aangeleerd. Die gewoontes zijn moeilijk te doorbreken. Heb je altijd een toetje gehad na het warme eten? Dat is een gewoonte die er nu nog toe leidt dat je zin hebt in iets zoets als je net klaar bent met eten. Of ben je inmiddels zo gewend geraakt aan dat stukje chocolade na je warme eten dat je je niet eens meer afvraagt of je het echt wil of absoluut nodig hebt? Gewoonte.

 

Emoties

Het kan ook zijn dat het samenhangt met emoties. Misschien heb je gevoelens bij bepaalde soorten eten omdat er herinneringen aan kleven. Ging je vroeger als kind een ijsje eten na een bepaalde maaltijd? Of maakte je moeder of oma zelf een speciaal toetje voor jullie? Dan bieden dit soort gewoontes je herinnering, troost, gevoel van veiligheid.

 

Koolhydraten

Als je overdag bij je hoofmaaltijden (ontbijt, lunch, warme maaltijd) te weinig eiwitten binnenkrijgt en in verhouding veel koolhydraten, dan heb je een veel minder verzadigd gevoel. Koolhydraatrijke maaltijden hebben twee verschillende effecten: ze blijven minder lang in je maag dan eiwitrijke maaltijden. En als je in verhouding heel koolhydraatrijk eet, dan blijft je lichaam ook daarna om méér koolhydraten vragen. Dat effect wordt groter als je kiest voor geraffineerde koolhydraten: wit brood, witte rijst, witte pasta.

 

Hoe werkt dat? Als je suikers eet, lees: geraffineerde koolhydraten, niet alleen in witte graanproducten maar ook in sappen, smoothies, frisdrank, snoep, chocolade, koek en gebak, dan stijgt je bloedsuikerspiegel. Dat geeft een fijn gevoel. Maar die suikers blijven niet lang in je bloed. Je lichaam maakt insuline en dat zorgt ervoor dat de suikers worden opgenomen in je cellen (vooral in je spieren en lever). Je bloedsuikers dalen dan weer. Weg fijn gevoel. Dan krijg je weer opnieuw zin in zoet: de zoetbehoefte.

 

Behoefte is geen noodzaak

Let op! die behoefte aan zoet, ook wel craving genoemd, is geen noodzaak om suikers te eten. Je lichaam heeft dat niet nodig. Je kunt makkelijk zelf suikers maken uit fruit, graanproducten (brood, rijst, pasta), peulvruchten, aardappelen. In je lichaam ligt altijd wel een voorraadje opgeslagen suikers die je aan kunt spreken. Je bloedsuikers worden perfect gereguleerd door je lichaam als je gezond bent.

 

Oplossingen

Wat kun je doen bij een craving? Bedenk jezelf waarom je gaat snoepen. Heb je niet genoeg gegeten (bij je laatste maaltijd of op andere momenten die dag), heb je te weinig eiwitten gegeten? Eiwitten zitten in zuivel, vlees(vervangers) vis, kaas, peulvruchten, eieren en noten. Zorg ervoor dat ze bij elke maaltijd vertegenwoordigd zijn. Kom je erachter dat het gewoonte is, verveling, automatisme? Dan heb je het niet nodig. Neem een kopje thee. Sterremunt, zoethout, kaneelthee hebben al van zichzelf lichtzoete smaken. Of zorg voor afleiding. Cravings gaan altijd weer voorbij. Een halfuurtje later denk je er al niet meer aan.

Bliss point

In de Volkskrant van afgelopen maandag lees ik een artikel over vet, suiker en zout in ons voedsel en hoe de tactiek van de voedselindustrie is om het op de perfecte wijze, in exact de juiste hoeveelheden in ons voedsel te stoppen. Dit allemaal zodat wij, de consument, het massaal gaan eten en daarbij ook nog eens heel veel moeite hebben om daarmee te stoppen of onszelf tijdig af te remmen.

Het artikel is een interview met Michael Moss. Hij won een aantal jaar geleden The Pulitzer Prize naar aanleiding van een serie artikelen over de E. Colibacterie in hamburgers. Hij heeft vorig jaar een boek geschreven over de macht en de tactieken van de wereld van de voedselindustrie, en dat is recent in het Nederlands uitgegeven. Hij zegt dat de voedselindustrie heel veel onderzoek heeft gedaan naar het bliss point: de precieze hoeveelheid suiker (of zout of vet) die het maximale resultaat oplevert. Met andere woorden; hoe zorg je ervoor dat mensen jouw product het allerlekkerst vinden en ervan willen blijven eten?

Hij vertelt over neurowetenschappers die MRI scans maakten van de hersenen tijdens het eten. De onderzoekers zagen met die scans dat de hersenen sterk reageren op suiker en vet. Als dat werd gegeten, kwam er onmiddellijk de boodschap: love this, eat more. In een van mijn eerdere blogs schreef ik al eens dat mensen een smaakvoorkeur voor vet en zoet hebben. En dat dat in vroegere tijden van jagen en verzamelen een hele mooie manier was van ons lichaam om selectief het meest calorierijke voedsel te kiezen en waarderen. Zodat er relatief weinig gegeten hoefde te worden om het individu en natuurlijk daarmee de soort te laten voortbestaan. Ook dat zegt Michael Moss: ons biologisch systeem is zo ontworpen dat al onze zintuigen voortdurend alert zijn op suiker. En hij geeft ook aan dat dat in de natuur niet zo rijkelijk voor kwam. Door de komst van de moderne voedselindustrie is het alomtegenwoordig.

Natuurlijk doet de voedselindustrie er alles aan hun produkten te verkopen. Het gaat er natuurlijk wel om hoe je als consument met het aanbod omgaat. Want ook al maakt de voedselindustrie ons eten tot in de puntjes perfect als het gaat om smaak en het bliss point, toch zou ons gezond verstand ons moeten kunnen helpen met kiezen, kopen en eten. Michael Moss zegt dan ook dat marketing van het voedsel (reclame) een hele grote rol speelt. Dat er een beroep wordt gedaan op emoties, mooie herinneringen en belevenissen waarbij een soort voedsel belangrijke rol speelde. Daardoor wordt slim, verstandig en gezond kiezen moeilijker.

Als ik dit interview lees, maakt het me weer eens extra bewust van hoe ingewikkeld het is om gezond te eten. En om gezonde keuzes te maken. Ik zie mensen dagelijks op mijn spreekuur die worstelen met het maken van de juiste keuze. Maar er spelen zoveel factoren een rol hierbij. Fijn dat dit artikel ook weer een (klein) deel van die factoren laat zien.