Tanden

‘Drink je veel frisdrank of vruchtensap?’ vraagt de tandarts me, als ik in haar stoel lig voor een controleafspraak. Wow, een koekje van eigen deeg! Ze zegt dat mijn tandglazuur erosie/ slijtage vertoont en dat dat kan komen door het drinken van  dranken die zoet smaken maar die veel zuren in zich hebben. Ik moet lachen en zeg dat het een beetje klinkt alsof ik mezelf hoor praten tegen mijn jonge cliënten en hun ouders op het spreekuur. Ik vertel dat ik diëtist ben en dat ik ook vaak praat over zoete dranken. Dat ze veel suikers bevatten die overgewicht kunnen veroorzaken en ja inderdaad ook tanderosie. Ik ben me hier natuurlijk zelf van bewust als ik frisdrank of vruchtensap drink en dat doe ik om die redenen niet zo heel vaak.

Duidelijk is dat ze niet helemaal zeker ervan is dat ik écht alles al erover weet, want ze gaat verder met haar verhaal.  Dat ze adviseert om maximaal 7 eetmomenten te hebben om maximaal 7x per dag een zuuraanval te hebben (herkenning: check!). En om zo weinig mogelijk zoete dranken te drinken en als ik ze wel drink, om dat dan zo snel mogelijk te doen. Niet een uur over een glaasje frisdrank of sap, omdat dan de zuuraanval op de tanden heel lang duurt en het daardoor meer schade oplevert. Aj, hier kan ik inderdaad nog wel wat verbeteren. Maar dat botst wel met mijn eigen principes: goed proeven, genieten en de tijd nemen voor drinken. Als ik tenslotte snel wil drinken omdat ik dorst heb, dan neem ik nu ook al water of thee.


Ook zegt ze dat ik beter eerst tanden kan poetsen en daarna pas ontbijten. Door de zuren in het eten wordt het tandglazuur heel zacht. Als ik kort daarna dan met een tandenborstel erover ga, dan is het glazuur heel erg kwetsbaar. Weer een veranderpunt voor mij. Na het eten een kauwgum nemen voor een frisse smaak is prima zegt ze. Ze meet nog even de dikte van het glazuur van mijn kiezen op en noteert dat. Dan kunnen we over 6 maanden zien of het gelijk is gebleven na de adviezen die ik ter harte zal nemen.

Over twee weken gaan in Utrecht alle kinderen weer naar school na de zomervakantie. Op veel scholen in de stad zijn er al afspraken over fruit eten om 10 uur in plaats van brood, een uitgesteld ontbijt of koek. Inmiddels komen er ook steeds meer scholen bij die afspraken hebben over het drinken op school. Namelijk dat er water wordt gedronken in plaats van pakjes drinken. Dat levert heel veel voordelen op: beter voor de tanden, beter voor de smaakontwikkeling (kinderen wennen er zo aan dat niet altijd alles een zoete smaak heeft), beter voor de gezondheid en behoud van een gezond gewicht, beter voor de portemonnee van de ouders, beter voor de afvalbergen en het milieu. Ik hoop dat er ook dit jaar weer meer scholen deze keuze gaan maken.

Eieren

Deze week is Nederland in de ban van eieren. De grote vraag: wel of niet eten? Dat komt door Fipronil, een stof die aangetroffen is in eieren. Maar wat is het eigenlijk? Fipronil is een insecticide dat gebruikt wordt om luizen te bestrijden en dat zeker niet in eieren thuishoort. Dat het nu wel in sommige eieren terecht is gekomen, zorgt voor enorme onrust. Op het journaal, in kranten, op social media gaat het alleen nog maar over eieren. Ik snap dat mensen daardoor wel voorzichtig zijn en vooral dat het veel vragen oproept.

Gelukkig hoor ik ook veel tegengeluiden. Er zijn voor (gif)stoffen normen vastgesteld waarboven de mens klachten zou kunnen ervaren van het gebruiken van deze stof. In De Volkskrant lees ik: “Wie de bewuste eieren eet gaat weliswaar over de norm heen, maar de kans dat dit ook gezondheidsproblemen oplevert is klein, zeggen Ivonne Rietjens, Martin van den Berg (toxicologie, Universiteit Utrecht) en Martijn Katan (voedingsleer, Vrij Universiteit). Katan illustreert: 'In Sri Lanka zijn er zeven gevallen van mensen die probeerden zelfmoord te plegen met fipronil. Die dronken een heel flesje leeg en kregen miljoenen keren de dosis  binnen die in de eieren zit. Zij werden beroerd, maar mochten tussen de twee en vier dagen later het ziekenhuis alweer verlaten'.”

Op Twitter zie ik mijn eigen gedachten verwoord door een collega diëtist: “Deden we maar net zo hysterisch over junkfood als dat we nu doen over eieren. Dan was NL in één klap gezonder. #spreekuur #diëtist” (bij dezen dank Janet Noome!)

En ook kom ik deze tweet tegen: “Gif bestaat niet, het is de dosis die bepaalt of iets giftig is of niet. (sola dosis facit venenum, Paracelsus, 1493-1541) #eieren #fipronil”

Natuurlijk is het goed dat er gewaarschuwd wordt voor stoffen die niet thuishoren in ons voedsel. Het is belangrijk dat de NVWA strenge regels handhaaft, dat zeggen ook Rietjens, Van den Berg en Katan. Deze regels dragen bij aan onze voedselveiligheid. Het is vooral de onrust en lichte paniek die mij enigszins irriteert. Dat komt denk ik ook doordat ik op mijn spreekuur dagelijks een kijkje heb in de eetgewoonten van mensen. Kant en klaar, fastfood, frisdrank, energydrinks, alcohol, bewerkt voedsel, chips, zoutjes, maaltijdmixen, suikerrijk voedsel, grote hoeveelheden (bewerkt) vlees. In de zomer gaat de barbecue minstens wekelijks aan, licht verbrand vlees wordt zonder nadenken volop gegeten. Noem maar op. Daar maken mensen zich weinig of geen zorgen over.

Martijn Katan benoemt dit ook in het Volkskrant artikel: “De risico's vallen bovendien in het niet bij die van alledaagse zaken als zonnebanken, de uitlaatgassen van scooters en alcohol, aldus Katan. 'Eigenlijk zou je de giftigheid van zo'n ei moeten uitdrukken in glazen rode wijn per dag. Mensen zouden ervan opkijken: het zou gaan om een heel klein drupje per dag.' De paniek om de eieren is in dat licht ietwat buitenproportioneel, vindt hij.”

Deze week staat voor mij dus in het teken van uitleggen en relativeren. En af en toe gewoon een eitje eten.

Vakantie!

De zomervakanties zijn hier in Utrecht al losgebarsten. Ook op het spreekuur kreeg ik de afgelopen weken al de vraag: hoe zorg ik ervoor dat ik niet (teveel) aankom tijdens mijn vakantie? Daarom vijf tips op een rijtje.

Ritme

Natuurlijk is je vakantie ritme anders dan je dagelijkse doen. Maar probeer toch drie keer per dag te blijven eten. Dat voorkomt dat je een snack-attack krijgt in de loop van de dag. Als je je lunch overslaat omdat je pas laat je ontbijt hebt gegeten, dan lukt het je in de middag vast niet om ijsjes, borrelhapjes, zoutjes en dergelijke te weerstaan. Kies bij laat ontbijten ook voor een late lunch, die wat kleiner is of een lichte lunch in de vorm van een salade.

Reizen

Of je nu reist per auto of vliegtuig, meestal neem je dan ook iets lekkers mee. Denk aan de dropjes (héél vaak standaard in de auto!), candybars, snoepjes, koek, voorverpakte meeneemkoeken of andere lekkernijen. Kies er bewust voor om dit niet te doen. Ook als je op vakantie dagtripjes gaat maken of van de ene plek naar de andere reist. Wat je niet bij je hebt, eet je ook niet op. Ga je echt lang reizen en wil je wel een tussendoortje meenemen, kies voor fruit, snackgroenten, bakje noten, volkoren cracker met dun beleg of een bakje yoghurt of kwark.

 

Ijsjes, churro’s, wafels, crepe’s

Op vakantie ga je allerlei lekkers tegenkomen wat je thuis in het dagelijks leven niet zo vaak zal eten. Het is erg verleidelijk om hieraan mee te doen en jezelf lekker te verwennen. Het is tenslotte vakantie! Bedenk dat dit heel calorierijke extraatjes zijn. Wanneer, hoe vaak en hoeveel? Dit zijn de belangrijkste vragen om voor jezelf te beantwoorden. Het helpt om jezelf af te remmen en te begrenzen. Je hoeft niet altijd nee te zeggen, maar zeker niet altijd ja. Een portie delen kan ook erg fijn zijn. Je hebt het wel geproefd maar je eet er minder van.

Water

Inkopper natuurlijk! Blijf veel water drinken. Het is een gezonde en goedkope dorstlesser zonder suiker. Vruchtendrankjes, sappen, smoothies, frisdrank, cocktails en andere alcoholische dranken zijn suikerrijk en calorierijk. Laat die zo veel mogelijk langs je heen gaan. Ga je toch lekker borrelen op een terras? Bestel naast je wijn, cocktail, rosé of bier ook een glas water. Dan gaat het minder hard.

 

Op avontuur

Tijdens je vakantie is het fijn om te ontspannen. Maar wist je dat je ook heel goed mentaal kunt ontspannen door dingen te doen die nieuw voor je zijn? Ga een lange wandeling maken (bergop!) en geniet van je omgeving en het uitzicht. Neem surflessen, ga suppen, kanoën of raften. Huur fietsen en ga op verkenning in je nieuwe omgeving. Volg een yogales. Hierdoor ben je lekker actief en dat maakt dat je minder eet. Als je niets actiefs doet, ga je makkelijker iets eten. Uit gewoonte, verveling of omdat het heel bereikbaar is.